Şikayet Başvurusu
Reklamda görünen ürün etiketinde açıkça ve büyükçe "ŞEKERSİZ" ibaresi bulunmaktadır. Oysa söz konusu şekersiz değildir. "Şeker", şeker pancarı ya da kamışından elde edilen tatlandırıcının adıdır. Üründe bulunan ise "yapay şeker" ya da "yapay tatlandırıcı" diye adlandırılan tat veren kimyasal maddelerdir. Şekersiz, demek sadece içinde şeker pancarından yapılan şeker yok demek değil, herhangi bir ek tatlandırıcı yok anlamına da gelmektedir. Eğer bir kelime açıkça iki anlama da geliyorsa, ürün sahibi bunlardan bir tanesini kullandığını iddia edemez, bu tüketiciyi ve aklı yanıltmak olur. Bu ürünün "ŞEKERSİZ" olarak değil, "YAPAY TATLANDIRICILI" ya da kullanılan yapay tatlandırıcının marka adıyla anılması gerekmekteydi. Bu ürün açıkça tüketiciyi yanıltıcı etiketle piyasaya verilmiş ve reklamı yapılmıştır.
Sinan Torunoğlu
Başvurumun sonucu
Reklam Özdenetim Kurulundan aşağıdaki cevap geldi:
Sayın Sinan Torunoğlu,
Gıda ve içecek sektöründe bir ürün için “şekersiz” ifadesinin kullanılması yazınızda da belirttiğiniz gibi yapay tatlandırıcı içermesi anlamına gelmektedir. Tüm tüketiciler limonata ürününde şeker olması gerektiğini, “şekersiz” ifadesinin kullanılması durumunda ise kalorisi düşük, yapay tatlandırıcı içerdiğini bilecek bilinç ve tecrübeye sahiptir. O nedenle “şekersiz” ifadesinin reklamlarda ve ürün ambalajında kullanılmasında bir sakınca görülmemiştir. Kaldı ki; söz konusu ürün Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı’nın izni ile üretilip, piyasaya çıkarılmıştır.
Bilginize sunar, Reklam Özdenetim Kurulu’na göstermiş olduğunuz ilgiye teşekkür ederiz.
Saygılarımızla,
Çetin Ziylan
Reklam Özdenetim Kurulu adına
Başkan
RÖK'ün cevabına benim cevabım
Gelen cevap beni tatmin etmedi, aşağıdaki mektubu gönderdim:
Sayın Çetin Ziylan,
Cevabınız için teşekkür ederim. Ancak ileriye sürdüğünüz gerekçelerin yerindeliğine katılmıyorum.
Benim zaten söylemek istediğim, gıda sektöründe yapay tatlandırıcı kullanılan ürünlerdeki "şekersiz" ifadesinin tüketiciyi yanıltıcı nitelikte olduğuydu. Yani tek bir ürüne özgü bir durum değil, tüm sektör tüketiciyi yanıltıyor kanımca.
Ürün reklam ve etiketlendirilmesinde "tüketici aradaki farkı bilecek bilinç ve tecrübeye" sahiptir gibi bir mantıktan hareket edilmez. İletişim, reklam ve markalamayla ilişkili çalışan herkes böyle bir mantığın geçersiz olduğunu bilecek bilinç ve tecrübeye sahiptir.
Ana tehlike, başvurumda da söz ettiğim gibi, "şekersiz" ibaresinin, "düşük kalorili" ve zararsız şekere eşdeğer bir ürünle ilişkilendiriliyor olmasıdır. Bu durumda, yani ne içerdiğini değil, ne içermediğini yazan etiket ve reklamlarda, kullanılan eşdeğer ürünlere odaklanılmadığından, söz konusu ürünlerin olası olumsuzlukları ve zararları da gözden kaçırılmış olmaktadır. Zaten gıda endüstrisinin bu tatlandırıcıları içeren ürünleri "şekersiz" diye lanse etmesinin temel sebebi budur.
Yapay tatlandırıcıların görünürdeki düşük kalorilerinin ötesinde kilo vermeye ya da "formda kalmaya" doğrudan ve etkili bir yararının olmadığı konusundaki araştırma sonuçlarını internette ararsanız bulabilirsiniz. Daha da ötesinde insan beyninde yarattığı hasarlar konusunda da çok sayıda doküman mevcuttur. Yani hiç de şekere eşdeğer bir ürün gibi değildir ve öyle algılanmaması konusunda çok sayıda görüş vardır.
Ben, RÖK'u, üreticilerin yanıltıcı reklam ve tanıtımlarından tüketiciyi korumak üzere yapılandırılmış bir kurum olduğunu zannediyordum. Ancak bana gönderdiğiniz cevap yazısı, bu kurumun üreticileri tüketicilerin yersiz (!) taleplerinden korumak üzere çalıştığı izlenimini yarattı.
Bu mektubu, başvuruma verdiğiniz yanıta bir "temyiz" başvurusu, eğer öyle bir işleminiz yoksa, yeni bir başvuru olarak değerlendirilmesini rica ederim.
Saygılarımla.
Sinan Torunoğlu
Şimdi onlardan gelecek yeni cevabı bekliyorum.
Facebook grubu: Gıda etiketlerinde "Şekersiz" yerine "Yapay Tatlandırıcılı" yazılsın
0 yorum:
Yorum Gönder