Pazartesi tüm günümü Ayasofya'da, dünü Kariye Müzesinde, bugünü de Sultanahmet Camiinde geçirdim. İş için tabii ki, film çekiyoruz.
Kariye'nin duvarları resimli kitap gibi; Meryem'in, İsa'nın serüveni resim resim anlatılıyor mozaiklerle. Yani, Kariye'ye giden bir Hıristiyan, dini ile ilgili temel bilgileri duvarlara, tavanlara bakıp öğrenebiliyor.
Müslümanlarda resmin yasak olması, camileri "bilgi veren" duvar resimlerinden yoksun kılmış, ancak bu dezavantaj bence çok daha önemli bir özelliğin kazanılmasına vesile olmuş. Sultanahmet'e girer girmez bir "his" dünyasına girdiğinizi fark ediyorsunuz. Caminin tümünü kaplayan desenler size hiç bir şey anlatmıyor, ancak size "hissetme" olanağı veriyor.
Yukarı galeriye çıkıp halının üzerine sırt üstü uzandım ve yaklaşık yarım saat kadar tavanı seyrettim, Mimar Sinan'ın yarattığı olağanüstü "hacimleri" hissettim. Büyük keyif aldım.
Bize, Mimar Sinan'ın Sultanahmet Camii ile Ayasofya'nın mimari gücünü aşamadığı, yaklaştığı ama aşamadığı söylene geldi hep. Mimarlık rekabetinin bu versiyonuna itiraz etmeden geldim bugüne kadar. Ancak, bugün gördüm ki, Mimar Sinan, Ayasofya'yı değil sadece, tüm önceki mimariyi aşmış Sultanahmet ile.
Ayasofya'da sütunlar, kemerleri ve dolayısıyla kubbeyi taşımak için bir araçtır, sıska, önemsiz bir payandadır. Mümkün olduğu kadar gözden kaçırılmaya, ortalıktan uzaklaştırılmaya çalışılır. O dönem mimarinin tümü böyledir. Belli ki, sütunsuz bir dünyadır mimarların hayali.
Mimar Sinan, bu sütunları alıp mimarinin asli elemanı olarak kullanmış. Gözümüzün önüne koymuş. 5 metre çapıyla mekanın görkeminin bir parçası yapmış. Geniş kemerler, formuyla mekana bambaşka bir görünüm katmış. Hacimleri bir form denizi olarak kullanmış Mimar Sinan.
Ayrıca şunu da fark ettim; kilise ya da şapeller, ziyaretçinin, dua edenlerin mekanın dışıyla olan ilişkisini kesiyor. Camiler ise bu ilişkiyi devam ettiriyor, pencereleriyle. Bunu da çok sevdim. Dün beni çok bunaltmıştı bu "ilişki kesme" Kariye Müzesinde.
Evet, çimenlerin üzerine yatıp yıldızları seyreder gibi Sultanahmet'in kubbesini seyrettim bugün. Size de öneririm.
0 yorum:
Yorum Gönder